Satış danışmanı ve satış temsilcisi arasındaki fark nedir ?

Emir

New member
Dolayısıyla erkeklerin bireysel hedeflere, kadınların ilişkilere daha fazla önem verebildiğine ilişkin toplumsal eğilimlerden söz edilebilir; fakat bunu her bireye uygulamak hem bilimsel açıdan hem de insan davranışlarını anlamak açısından hatalı olur.

Bir kadın çok agresif hedef odaklı bir satış temsilcisi olabilir. Bir erkek son derece ilişki odaklı bir satış danışmanı olabilir. Hatta aynı kişi kariyerinin farklı dönemlerinde farklı satış tarzlarını benimseyebilir.

“İyi satışçı” kültürden kültüre değişir mi?

Kısmen evet.

Bir müşterinin gözünde iyi satışçı; hızlı konuşan, özgüvenli ve ikna kabiliyeti yüksek biri olabilir. Başka bir müşteri için ise iyi satışçı, fazla konuşmayan, doğru soruları soran ve güven veren kişi olabilir.

Bu nedenle satışta “tek doğru kişilik” yoktur.

Modern satış araştırmaları da uyarlanabilir satış davranışına dikkat çekiyor. 155 farklı örneklem ve 31 binden fazla satış çalışanını inceleyen meta-analiz, satış profesyonelinin farklı müşterilere ve koşullara göre davranışını değiştirebilmesinin performansla ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Burada satış danışmanı ile satış temsilcisi arasındaki fark tekrar ortaya çıkıyor.

Danışmanın müşteriye göre yaklaşımını değiştirmesi gerekir.

Temsilcinin de ülkeye, sektöre, şirkete ve karar vericinin profiline göre satış sürecini değiştirmesi gerekir.

Dolayısıyla iki meslek arasındaki ortak beceri aslında “uyum sağlayabilmek”tir.

B2B ve B2C dünyasında fark daha da belirginleşiyor

B2C yani işletmeden tüketiciye satışta karar çoğu zaman daha kısa sürede gerçekleşebilir. Bir müşteri mağazaya girer, ürünü inceler, danışmana soru sorar ve satın alabilir.

B2B satışlarda ise karar süreci daha karmaşık olabilir. Satın alma departmanı, finans ekibi, teknik ekip, yönetici ve son kullanıcı aynı kararda söz sahibi olabilir.

Bu nedenle B2B satış temsilcisinin sabırlı olması, takip yapması ve farklı paydaşlarla iletişim kurması gerekir.

Uluslararası B2B satışları inceleyen araştırmalar da ilişki kurma, güven ve kültürlerarası iletişimin satış sürecinde kritik olduğunu gösteriyor. Asya-Pasifik bölgesindeki satış yöneticileri üzerine yapılan nitel bir çalışmada kültürlerarası ilişkilerin kurulması, iletişim, güven, dil ve karar alma süreçleri temel sorun alanları arasında ortaya çıkmıştır.

Bu nedenle bir satış temsilcisinin sadece “iyi konuşması” yeterli olmayabilir. İyi bir satış temsilcisi aynı zamanda iyi bir dinleyici, takipçi, müzakereci ve ilişki yöneticisi olmak zorunda kalabilir.

Satış danışmanı mı, satış temsilcisi mi? Kariyer açısından hangisi ne sunuyor?

Kariyerin başlangıcında satış danışmanlığı, satışın temel mekaniklerini öğrenmek açısından önemli bir deneyim sağlayabilir. Müşteriyle doğrudan iletişim kurmak, itirazları yönetmek, ürün bilgisi edinmek ve satın alma psikolojisini gözlemlemek oldukça öğreticidir.

Satış temsilciliğinde ise özellikle B2B alanında daha uzun satış döngülerini, müşteri portföyünü, teklif hazırlamayı, müzakereyi ve ticari ilişkileri öğrenmek mümkün olabilir.

Ancak bu iki pozisyon arasında kesin bir kariyer hiyerarşisi kurmak doğru değildir. Bir satış danışmanı yıllar içinde mağaza yöneticisi, ürün uzmanı veya satış yöneticisi olabilir. Bir satış temsilcisi ise kilit müşteri yöneticiliğine, bölge satış yöneticiliğine veya iş geliştirme rollerine ilerleyebilir.

Asıl önemli olan kişinin hangi satış modelinde kendisini geliştirmek istediğidir.

Kendinize şu soruları sormak faydalı olabilir:

Müşteriyle yüz yüze ve hızlı etkileşim kurmayı mı seviyorum?

Yoksa uzun süreli ticari ilişkiler kurmak mı bana daha uygun?

Hedef baskısı altında çalışabilir miyim?

Müzakere yapmaktan hoşlanıyor muyum?

Teknik ürünleri öğrenmeye ilgim var mı?

Farklı kültürlerden insanlarla çalışırken iletişim tarzımı değiştirebilir miyim?

Bu soruların cevapları, iş unvanından daha anlamlı olabilir.

Kültürlerarası satışta güven neden bu kadar önemli?

Çünkü satışın temelinde belirsizlik vardır.

Müşteri parasını verir ama ürünün gerçekten beklentisini karşılayıp karşılamayacağını önceden tam olarak bilemez. Satıcı da müşterinin sözleşme şartlarına uyup uymayacağını veya uzun süreli müşteri olup olmayacağını bilemez.

Bu belirsizliği azaltan unsurlardan biri güvendir.

Kültürlerarası satışlarda bu daha da karmaşık hale gelir. Dil farklı olabilir, iş yapma biçimleri farklı olabilir, hiyerarşi anlayışı değişebilir ve beden dili bile farklı yorumlanabilir.

Çinli ihracatçılar ve 33 ülke ve bölgeden alıcılar üzerinde yapılan araştırmada, satış temsilcisinin müşteride oluşturduğu güvenin satış ilişkilerinde önemli olduğu ve kültürel mesafenin güvenin oluşma biçimini etkilediği görülmüştür.

Bu nedenle uluslararası çalışan bir satış temsilcisinin “Ben her yerde aynı şekilde satarım” yaklaşımı yerine “Buradaki müşterinin karar verme biçimini anlamam gerekiyor” yaklaşımına sahip olması daha işlevsel olabilir.

Satışın geleceğinde unvanlardan çok beceriler mi önemli olacak?

Dijitalleşme bu ayrımı daha da bulanıklaştırıyor.

Eskiden satış danışmanı denildiğinde mağaza içinde müşteriye yardımcı olan kişi, satış temsilcisi denildiğinde sahada müşteri ziyaretleri yapan kişi daha kolay akla gelebiliyordu.

Bugün ise satış görüşmeleri Zoom veya Teams üzerinden yapılabiliyor. Müşteriler ürünleri internetten araştırıyor. Yapay zekâ destekli sistemler müşteri ihtiyaçlarını analiz ediyor. Satış ekipleri CRM sistemleri üzerinden binlerce müşteriyi takip edebiliyor.

Bu ortamda “danışman” ve “temsilci” arasındaki sınırlar daha da esnek hale geliyor.

Bir satış danışmanı çevrim içi görüntülü görüşmeyle ürün tanıtabilir. Bir satış temsilcisi sosyal medya üzerinden potansiyel müşterilerle iletişim kurabilir. Dolayısıyla geleceğin satış profesyonelinde iletişim, veri okuryazarlığı, kültürel farkındalık, müşteri odaklılık ve uyarlanabilirlik giderek daha fazla önem kazanıyor.

Sonuç: Fark unvanda değil, rolün nasıl oynandığında

Satış danışmanı ile satış temsilcisi arasındaki temel farkı tek cümleyle anlatmak gerekirse, satış danışmanı çoğunlukla müşterinin ihtiyacını anlamaya ve uygun seçimi yapmasına yardımcı olan daha danışmanlık odaklı bir rolü ifade ederken, satış temsilcisi müşteri bulma, satış sürecini yürütme, pazarlık yapma ve ticari ilişkiyi sürdürme gibi daha geniş sorumluluklar üstlenebilir.

Fakat bu ayrım sektör, şirket ve ülkeye göre değişebilir.

Kültürler açısından baktığımızda ise satışın yalnızca ürün satmak olmadığını daha net görüyoruz. Güven, ilişki, bireysel hedefler, toplumsal beklentiler, aile, grup, statü, iletişim biçimi ve yerel iş kültürü satış davranışını etkileyebiliyor.

Erkeklerin daha bireysel başarıya, kadınların daha ilişkisel davranışlara yönelebileceğine dair toplumsal kalıplar bazı iş ortamlarında görülebilse de bunları bireylerin doğal ve değişmez özellikleri olarak değerlendirmek doğru değil. Araştırmalar da satış performansında uyarlanabilirlik ve deneyim gibi faktörlerin cinsiyetten daha belirleyici olabileceğini gösteriyor.

Sonuçta iyi satışın evrensel bir formülü yok.

Belki de asıl evrensel beceri, karşımızdaki insanı gerçekten anlamaya çalışmak.

Bir satış danışmanı bunu mağazada yapabilir. Bir satış temsilcisi uluslararası bir toplantıda yapabilir. Biri tüketiciyle, diğeri satın alma yöneticisiyle konuşabilir. Ama ikisinin de kendisine sorması gereken temel soru aynı kalır:

“Ben müşteriye gerçekten ihtiyacı olan şeyi mi sunuyorum, yoksa sadece elimdeki ürünü satmaya mı çalışıyorum?”

Satışın kültürler arasında değişen yüzünün altında, sanırım en önemli ayrım tam olarak burada ortaya çıkıyor.

Kaynaklar ve araştırma notları

- ABD Bureau of Labor Statistics, Sales Occupations – Occupational Outlook Handbook. Satış mesleklerinin kapsamı, çalışma alanları ve güncel iş gücü görünümü için.

- Franke, G. R. & Park, J.-E. (2006), Salesperson Adaptive Selling Behavior and Customer Orientation: A Meta-Analysis, Journal of Marketing Research. 155 örneklem ve 31.000'den fazla satış çalışanına dayanan meta-analiz.

- Jaramillo, F. ve diğerleri (2007), A Meta-Analysis of the Relationship Between Sales Orientation-Customer Orientation and Salesperson Job Performance. Müşteri odaklı satış davranışı ile performans arasındaki ilişkiyi inceliyor.

- Goad, E. A. & Jaramillo, F. (2014), The Good, the Bad and the Effective: A Meta-Analytic Examination of Selling Orientation and Customer Orientation on Sales Performance. Çok geniş bir satış çalışanı veri seti üzerinden satış ve müşteri odaklılığını ele alıyor.

- Gu, F. F., Wang, J. J. & Wang, D. T. (2019), The Role of Sales Representatives in Cross-Cultural Business-to-Business Relationships, Industrial Marketing Management. 33 ülke ve bölgeden alıcılarla kültürlerarası B2B satış ilişkilerini inceliyor.

- Ross (2014), Sales Teams or Salespersons: Performance Implications for Embracing Individualistic and Collectivistic Cultural Values in a Global Marketplace. Bireycilik ve kolektivizmin satış çalışanlarının iş tercihleriyle ilişkisini kültürlerarası perspektiften ele alıyor.

Kaynakları metin içinde görünür kılSomut kültürlerarası örnekleri çoğalt

Kaynakları metin içinde görünür kıl

Somut kültürlerarası örnekleri çoğalt

Unvan farklarını tabloyla netleştir
 
Üst